Biến Thể AY3: Đốt Biến Từ Delta? Có Nguy Hiểm Hay Không (2021)

Biến Thể AY3: Đốt Biến Từ Delta? Có Nguy Hiểm Hay Không


Sự bùng phát của biến thể AY3 của virus Corona – một trong những chủng đột biến mới của biến thể Delta, được đánh giá nguy hiểm gấp nhiều lần so với các biến thể khác, đã thực hiện dấy trên lo ngại về làn sóng lây nhiễm Covid-19 mới trên toàn cầu. Vậy biến chủng AY3 đáng lo ngại như thế nào?

bien-the-ay3
Biến Thể AY3

Sau gần 2 năm kể từ khi cơ quan Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu, thế giới vẫn chưa thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng này. Virus SARS-CoV-2 liên tục đột biến, tạo ra các biến thể mới độc lực nguy hiểm hơn, dễ lây lan hơn như biến thể Alpha, Delta, Lambda… Chính những biến thể này đã tạo nên làn sóng lây lan khủng khiếp ở phổ biến quốc gia như Anh, Ấn Độ, Brazil, Peru, Mỹ,… Mới đây đặc biệt, biến thể AY.3 hiện diện, lên toàn Thế giới nó được phát hiện ở 61 quốc gia, phổ thông lo ngại cho rằng biến thể phụ này còn nguy hiểm hơn cả Delta.

Biến thể AY3 là gì?

Biến thể AY3 là một trong những dòng đột biến phụ mới của biến thể Delta được phát đang tại Ấn Độ vào tháng 10/2020. Các nhà khoa học đánh giá biến thể AY.3 nguy hiểm kết hợp có khả năng trốn thoát hệ miễn dịch tốt hơn tất cả các chủng virus SARS-CoV-2 trước đây.

Dựa theo khái niệm của cơ quan Y tế Thế giới (WHO), biến thể AY3 được xếp vào hàng các biến thể đáng lo ngại (Variants of Concern-VOC) vì AY.3 “sở hữu” ít nhất một trong những trong 3 tiêu chí so với chủng SARS-CoV-2 ban đầu gồm:

  • Tăng năng lực lây truyền hoặc có các đột biến gây bất lợi trong dịch tễ;
  • Tăng độc lực hoặc có các thay đổi trên biểu đang lâm sàng;
  • Giảm chất lượng của các biện pháp y tế công cộng và xã hội, các phương án chẩn đoán, vắc xin và cách điều trị có sẵn.

Virus SARS-CoV-2 không ngừng biến đổi và sự hiện diện của biến thể AY.3 hiện biến phổ thông quốc gia trở thành tâm dịch mới của thế giới, gia tăng về độ nguy hiểm, độc lực lẫn sự lây lan nhanh chóng. Điều này đặt ra nhiều thách thức lớn cho giới chức tham khảo, các nhà dịch tễ, cũng như gia tăng thêm gánh nặng trên chuỗi y tế toàn cầu đang quá tải.

Triệu chứng của biến chủng AY3

Theo các nhà dịch tễ, đang tại vẫn còn quá sớm để khẳng định các triệu chứng nhận biết của chủng AY.3 vì dữ liệu còn tương đối hạn chế. Tuy nhiên về cơ bản, triệu chứng của cá nhân nhiễm biến thể AY3 cũng tương tự như với chủng SARS-CoV-2 gốc ban đầu, chủng Delta hay các chủng virus khác như: Sốt, mệt mỏi, đau đầu, ho khan, đau họng, mất vị giác, tiêu chảy, suy giảm thính lực,…

Đáng lo ngại, các nhà khoa học cảnh báo, có rất phổ thông trường hợp mang virus SARS-CoV-2 tuy nhiên không triệu chứng (trùng lành) vẫn có khả năng lây nhiễm virus cho những cá nhân khác. Do vậy, việc làm nghiêm túc đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn liên tục, giữ khoảng cách là vô cùng cần thiết.

AY.3 phát hiện lần thứ I ở đâu?

Ngày 19/8/2021, Bộ Y tế Israel thông báo đã phát đang chuỗi lây lan 10 trường hợp nhiễm chủng mới AY.3 của biến thể Delta, trong đó có 8 cá nhân nhập cảnh kết hợp 2 người lây lan trong cộng đồng. Trước tình hình cấp bách, Bộ Y tế Israel đã thông báo Quốc hội và khuyến nghị năng lực phong tỏa toàn quốc lần thứ IV nhằm ngăn chặn đà lây lan của dịch bệnh. Trước đó, Ấn Độ, Mỹ kết hợp Anh cũng đã thông báo về sự xuất hiện và lây lan của biến chủng này.

Việc biến chủng AY.3 xuất hiện ở Israel – quốc gia từng được coi là hình mẫu trong cuộc chiến chống Covid-19, đã góp phần đẩy nước này vào cuộc chiến khốc liệt mới khi số ca lây nhiễm mới liên tục tăng cao kỷ lục kể từ thời đỉnh dịch mùa đông năm ngoái, đưa Israel trở lại điểm nóng mới nổi trong các bảng thống kê thế giới. Ông Naftali Bennett, Thủ tướng Israel đã kêu gọi nhân dân sớm tiêm chủng vắc xin, vì “một đợt phong tỏa khác sẽ phá huỷ tương lai của đất nước”.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC Hoa Kỳ) khuyến cáo, biến thể Delta có khả năng lây lan cao gấp đôi so với chủng virus SARS-CoV-2 nguyên bản, kết hợp cao hơn 60% so với biến thể Alpha. Đột biến AY.3 của biến thể Delta gây ra khoảng 15% số ca mắc Covid-19 ở Mỹ, kết hợp hiện đã được phát đang ở ít nhất 61 quốc gia.

bien-chung-ay3-02
Người lớn tuổi, người có bệnh lý nền là những đối tượng có nguy cơ cao diễn biến nghiêm trọng khi mắc covid-19

AY.3 có khả năng lây nhiễm cao hơn, gây chết người hay kháng thuốc?

Các dữ liệu tham khảo và thực tiễn chỉ rõ, biến thể Delta là chủng virus nguy hiểm nhất “thống trị toàn cầu” trong hàng trăm chủng virus SARS-CoV-2 được phát đang. Cần hiểu thêm rằng, AY.3 với các đặc tính đáng quan tâm được xếp vào biến thể đáng lo ngại (VOC) nghĩa là nó tồn tại mối nguy hiểm hơn virus SARS-CoV-2 gốc ban đầu.

tuy AY 3 là một đột biến phụ của Delta, nhưng không thể so sánh AY.3 kết hợp Delta theo quy luật bắc cầu. Hiện vẫn chưa có một nghiên cứu cụ thể nào đủ bằng chứng để khẳng định AY.3 nguy hiểm hơn Delta. Tuy vậy, các nhà khoa học có một số dữ liệu đặc biệt định để cảnh báo về mức độ đáng sợ của nó.

Chia sẻ về khả năng lây nhiễm kết hợp nguy cơ kháng thuốc của AY.3, ông Asher Shalmon, cá nhân đứng đầu bộ phận Quan hệ Quốc tế của Bộ Y tế Israel cho biết: “AY.3 trông rất độc, với tỉ lệ lây nhiễm cao, và nó đang tăng trưởng năng lực đề kháng tương đối với vắc xin. Nếu biến thể này đến Israel, nó có thể là một trong những bước ngoặt đẩy quốc gia vào trường hơp phải phong tỏa, chính vì thế cần cố gắng tránh AY.3 bằng mọi cách”.

Tại Anh, nỗi sợ biến thể AY3 ngày càng phát triển. Giáo sư Christina Pagel, Giám đốc Đơn vị tham khảo vận hành Lâm sàng của Đại học London đưa ra nhận định: “AY.3 có thể né tránh hệ miễn dịch và dễ lây truyền hơn Delta”.

AY.3 khác với biến thể Delta Plus ra sao?

lên thực tế, biến thể Delta đang đã lan rộng mạnh mẽ và đột biến thành phổ biến chủng phụ, trong đó có 4 nhóm chính gồm: Delta Plus, Delta AY.1, Delta AY.2 và Delta AY.3 (gọi tắt là AY.3). Theo các nhà khoa học, sự khác biệt của các chủng trên sẽ tùy thuộc vào K417N – đột biến bổ sung có năng lực thay đổi lớp protein gai kết hợp lây nhiễm cao sang các tế bào khỏe mạnh, cụ thể:

  • Biến thể Delta Plus: mang thêm một trong những đột biến bổ sung là K417N. Delta Plus được nhận định là có năng lực lây nhiễm nhanh chóng cũng như bám chặt hơn vào các thụ thể của tế bào phổi kết hợp có khả năng làm giảm phản ứng kháng thể đơn dòng.
  • Biến thể AY.1: chứa toàn bộ các đột biến của Delta cộng thêm đột biến K417N từng được tìm thấy ở biến thể Beta (xuất đang lần đầu ở Nam Phi) chính sự kết hợp đó khiến AY.1 nguy hiểm hơn. Đang AY.1 xuất hiện ở khoảng 33 quốc gia nhưng có tỉ lệ phổ biến chỉ dưới 0,5%.
  • Biến thể AY.2: cũng chứa đột biến K417N như AY.1 nhưng có thêm 2 sự thay đổi trên vùng tận cùng N (NTD) hay phần thứ nhất của protein gai virus thoát ra khỏi ribosome trong quá trình sinh tổng hợp. Biến thể phụ AY.2 này mới chỉ xuất hiện ở 7 quốc gia với tỉ lệ phổ biến dưới 0,5%.
  • Biến thể AY.3: là biến thể phụ đặc biệt đặc biệt, mặc dù bản chất chứa ít đột biến hơn AY.1, AY.2 kết hợp không chứa đột biến K.417N, tuy nhiên nó lại có độ lây lan cao hơn gấp phổ biến lần so với cả hai biến thể phụ lên. Đang AY.3 đã được phát hiện ở 61 quốc gia, với tỷ lệ nhiều lên tới 9,1%.
cac-bien-the-virus-corona
Các biến thế Virus Corona

Biến chủng AY.3 lây lan như thế nào?

Theo báo cáo của Hội đồng nghiên cứu Y khoa Ấn Độ, biến thể AY3 có tốc độ lây lan nhanh kết hợp năng lực đột biến “thoát khỏi” hệ miễn dịch tốt hơn các biến thể phụ khác. Các nhà dịch tễ cho rằng, cần thêm thời gian để theo dõi chi tiết về phương thức lây truyền của AY.3.

Theo các nghiên cứu ban đầu, biến thể AY.3 vẫn lây qua đường tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp (qua các vật dụng hoặc bề mặt bị nhiễm mầm bệnh), hoặc tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh qua dịch tiết như nước bọt, dịch tiết hô hấp hoặc các giọt bắn khi họ ho, hắt hơi, nói hoặc hát. Người tiếp xúc gần (trong vòng khoảng phương pháp 1 mét) với cá nhân đã nhiễm bệnh nhiều khả năng mắc bệnh Covid-19 khi các giọt bắn nhiễm bệnh này thâm nhập vào miệng, mũi hoặc mắt của cá nhân tiếp xúc.

Theo báo cáo, virus SARS-CoV-2 rất dễ bùng phát ở không gian kín như nhà hàng, quán karaoke, nhà thờ,… Ở môi trường này, giọt bắn này lơ lửng trong không khí, chậm rơi xuống mặt đất, khi người bệnh thở ra thì virus sẽ quẩn quanh và rất dễ lây lan dịch bệnh. Nếu không gian thông khí, ngoài trời thì virus sẽ phát tán đi nhanh.

Các loại biến thể Covid hiện nay lên toàn thế giới?

Virus SARS-CoV-2 đã kết hợp hiện đột biến liên tục để trốn tránh hệ miễn dịch của con cá nhân kết hợp gây những tác động to lớn đến diễn biến của đại dịch Covid-19, song song với biến thể AY.3, còn 6 biến chủng nguy hiểm khác của virus SARS-CoV-2 đã và đang là mối nguy hại đến sức khỏe toàn cầu, bao gồm:

  • Biến thể Alpha (B.1.1.7): Là biến thể được phát hiện thứ nhất tại Anh vào tháng 9/2020 kết hợp là “thủ phạm” gây nên làn sóng dịch Covid-19 thứ 2 ở quốc gia này. Năng lực lây lan của Alpha hơn chủng gốc ban đầu là 30-40%.
  • Biến thể Beta (B.1.351): Được ghi nhận lần thứ I tại Nam Phi vào tháng 5/2020. Biến thể Beta được CDC Hoa Kỳ khuyến cáo có khả năng lây nhiễm cao hơn 50% so với chủng gốc ban đầu. Vắc xin sẽ bị giảm chất lượng đôi chút trong việc ngăn ngừa Beta gây bệnh, tuy nhiên vẫn duy trì năng lực bảo vệ khỏi nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong.
  • Biến thể Gamma (P.1): Được phát hiện lần thứ I tại Brazil vào tháng 11/2020. Các nghiên cứu cho thấy, Gamma dễ lây lan hơn chủng gốc 1.7 – 2.4 lần. Các báo cáo hiện nay cho thấy, Gamma sẽ làm giảm khả năng của một số liệu pháp điều trị sử dụng kháng thể đơn dòng.
  • Biến thể Delta (B.1.617.2): Được phát hiện lần thứ I tại Ấn Độ vào tháng 10/2020, Delta nhanh chóng trở thành chủng virus “gây bão”. Biến thể Delta có sự khác biệt rất phổ thông so với chủng Vũ Hán, Trung Quốc vào cuối năm 2019. Delta là biến thể lây lan nhanh đặc biệt trong số các biến thể, một nghiên cứu cho biết, cá nhân nhiễm Delta có tải lượng virus gấp 1260 lần so với chủng không biến đổi đáng kể. Cho đến nay, các loại vắc xin được cấp phép vẫn có hiệu quả đối với biến thể này.
  • Biến thể Delta Plus (B.1.617.2.1): là một trong những phiên bản đột biến mới của biến thể Delta được phát đang lần đầu tiên ở Ấn Độ vào tháng 12/2020. Mức độ lây lan của Delta Plus nhanh hơn rất phổ biến, lấn át các chủng khác với chỉ số R0 khoảng 6,7-7,6, thậm chí 9-10.
  • Biến thể Lambda (C.37): Được phát hiện lần đầu ở Peru vào tháng 12/2020. Năng lực biến đổi nhanh chóng cũng như số đột biến của Lambda nhiều khả năng làm tăng khả năng lây lan kết hợp giảm khả năng của một trong những số liệu pháp điều trị dùng kháng thể.
tiem-vacxin-ngua-chung-ay3
Tiêm vắc xin bảo vệ mình và người thân

Các nhà khoa học khẳng định, các loại vắc xin Covid-19 vẫn đảm bảo hiệu quả tốt đối với các biến thể virus SARS-CoV-2.

Các loại vaccine Covid-19 có chống được AY.3 không?

Với một loại virus nguy hiểm vừa mới được phát hiện, việc xác định chất lượng chính xác của các loại vắc xin Covid-19 trong việc phòng, chống biến thể AY.3 vẫn đang là thách thức với các nhà khoa học.

Đến thời điểm đang tại vẫn chưa có tìm hiểu nào khẳng định, các loại vaccine ngừa Covid-19 hiện nay không thể chống lại biến thể AY3. Vắc xin Covid-19 là “vũ khí” quan trọng đặc biệt bảo vệ cá nhân được chủng ngừa khỏi nguy cơ biến chứng nặng, nhập viện kết hợp tử vong do Covid-19.

“Hãy tiêm bất kỳ loại vắc xin có sẵn khi có cơ hội. Vắc xin giúp bảo vệ bạn kết hợp cả những người xung quanh bạn. Vắc xin cũng sẽ thực hiện giảm nguy cơ biến thể Delta lan truyền trong cộng đồng và gây ra các biến thể mới”, Tiến sĩ Kidong Park, Trưởng thay mặt WHO tại Việt Nam cho biết.

Dữ liệu cơ quan Y tế công cộng Anh (PHE) chứng minh, vắc xin Pfizer giúp giảm 96% tỷ lệ nhập viện điều trị, vắc xin AstraZeneca đạt tỉ lệ là 92%. Đồng thời, cả 2 loại vắc xin này đã được chứng minh có năng lực chống lại nguy cơ diễn tiến bệnh nặng là hơn 90%.

Một trong những tìm hiểu khác trên Tạp chí Y khoa New England cho thấy 2 liều vắc xin Covid-19 của Pfizer hoặc AstraZeneca có hiệu quả ngăn ngừa biến thể Delta gần tương đương với hiệu quả trước biến thể Alpha. Cụ thể, 2 mũi tiêm vắc xin của Pfizer có hiệu quả 88% ngăn ngừa ca bệnh có triệu chứng do nhiễm biến thể Delta kết hợp 93,7% biến thể Alpha. 2 Mũi vắc xin AstraZeneca quả bảo vệ 74,5% đối với biến chủng Alpha, cao hơn so với ước tính ban đầu là 66%.

Đối với vắc xin Moderna, tham khảo trên 50.000 bệnh nhân thuộc chuỗi Y tế Phòng khám Mayo, các nhà nghiên cứu nhận thấy chất lượng của vắc xin Moderna chống nguy cơ lây nhiễm Covid-19 từ 86% vào đầu năm 2021 xuống 76% vào tháng 7 – khi biến thể Delta chiếm ưu thế.

Càng chần chừ tiêm vắc xin Covid-19, virus càng biến thể nguy hiểm, nhân dân càng dễ bị lây, khiến dịch bệnh kéo dài, hậu quả càng thảm khốc. Bản tính việc tiêm vaccine là đưa vật chất hoặc các protein vô hại từ virus vào cơ thể để kích thích cơ thể sinh ra kháng thể nhằm chống lại virus đó. Các kháng thể sẽ duy trì hoạt động trong cơ thể cá nhân được tiêm, từ đó sẵn sàng chống lại các loại virus, vi khuẩn đã được tiêm trong vaccine.

Sự xuất hiện của biến thể AY3 của virus Corona đang là một thách thức mới trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 của các nước lên thế giới. Trước nguy cơ kép mắc Covid-19 kết hợp cúm trong mùa thu – đông sắp tới, các chuyên gia khuyến cáo, nhân dân nên đi tiêm vaccine Covid-19 nhanh đặc biệt nhiều khả năng, đồng thời tiếp tục nghiêm các biện pháp y tế công cộng như nguyên tắc 5K nhằm chống lại các chủng virus mang gen đột biến cao hơn.

Nguồn: VNVC

5/5 (1 Review)

Huynh Hieu

Đam mê toán học, thi vào trường Luật. Rồi đậu vào trường Dược. Ra trường đi làm Dược Sĩ. Tự học Wordpress, chuyển qua học thêm PHP và laravel. Quyết tâm đi dạy code và hiện tại đang Code và Digital. 😂 Tối về viết blog Y Tế...(còn tiếp..)